Deep Work — Làm Ra Làm, Chơi Ra Chơi

Một buổi sáng có thể trôi qua với hàng chục tin nhắn đã trả lời mà phần khó nhất của bản báo cáo vẫn còn nguyên. Deep Work của Cal Newport đáng đọc nếu bạn thường gặp tình huống đó và có thể chủ động giữ một khoảng thời gian để xử lý việc cần suy nghĩ. Bản tiếng Việt có tên Làm ra làm, chơi ra chơi. Cuốn sách phù hợp nhất khi bạn có một nhiệm vụ cụ thể để thử ngay, chẳng hạn viết phần phân tích của luận văn hoặc tìm nguyên nhân một lỗi khó.

• Ý chính là dành thời gian ít gián đoạn cho nhiệm vụ đòi hỏi suy nghĩ, rồi kiểm tra xem đầu việc đã tiến triển đến đâu.
• Phần thiết thực nhất hướng dẫn chọn cách xếp lịch, chuẩn bị trước phiên làm việc và xem lại những việc vụn chiếm nhiều thời gian.
• Người phải trực hoặc phản hồi khách hàng liên tục sẽ cần điều chỉnh theo quy trình của nhóm. Mức độ tự chủ quyết định bạn dùng được bao nhiêu phần của sách.

Thông tin sách Deep Work

Thông tin bản dịch lấy từ mục 2136 của Thư mục Quốc gia Việt Nam. Thông tin nguyên tác đối chiếu với trang Grand Central Publishing.

Deep Work nói về gì?

Newport dùng khái niệm làm việc sâu để chỉ lúc bạn dồn sự chú ý vào một nhiệm vụ đòi hỏi nhiều suy nghĩ, như tìm mối liên hệ giữa các kết quả nghiên cứu hoặc viết một lập luận có thể kiểm tra. Những việc như xác nhận lịch, chuyển tiếp thông tin hay cập nhật một biểu mẫu thường cần ít tập trung hơn. Sự phân biệt này giúp bạn quyết định việc nào cần khoảng thời gian liền mạch, việc nào có thể gom lại. Một email giải thích quyết định khó cho khách hàng vẫn có thể đòi hỏi nhiều suy nghĩ. Hãy nhìn vào nội dung công việc trước khi phân loại.

Phần đầu lý giải vì sao Newport xem khả năng tập trung là có giá trị, ngày càng khó duy trì và có thể đem lại ý nghĩa cho công việc. Phần sau xoay quanh bốn hướng thực hành. Ông gợi ý bố trí giờ làm việc sâu, tập ở lại với một nhiệm vụ khi bắt đầu thấy chán, cân nhắc chi phí của công cụ mạng xã hội và giảm thời gian dành cho việc ít đòi hỏi suy nghĩ. Cal Newport giới thiệu hai phần và bốn quy tắc của sách.

Ba điểm mạnh của Deep Work

1. Giúp chọn việc xứng đáng có một khoảng tập trung

Nếu bạn chỉ chặn lịch với mục tiêu “làm đồ án”, bạn vẫn có thể dành cả buổi để chỉnh định dạng. Mục tiêu “viết đoạn giải thích vì sao hai kết quả thí nghiệm khác nhau” cho bạn một việc khó cụ thể và một đầu ra để xem lại. Cách phân biệt của Newport có ích ngay từ lúc chọn việc, trước cả lúc tắt thông báo.

2. Cho nhiều cách bố trí thời gian

Phần thực hành mô tả nhiều cách tạo khoảng tập trung, từ việc giữ một nhịp đều đặn đến tận dụng những khoảng trống phù hợp trong lịch. Với người đi học và đi làm xen kẽ, một phiên sau tiết cuối hoặc trước ca làm có thể dễ lặp lại hơn một buổi sáng cố định. Sách cũng bàn đến việc chuẩn bị một quy trình bắt đầu, giúp bạn vào việc với tài liệu và mục tiêu đã sẵn sàng.

3. Buộc người đọc xem lại kỳ vọng phản hồi

Quy tắc giảm việc vụn đặt ra một câu hỏi hữu ích cho cả nhóm. Nếu mọi tin nhắn đều mặc định cần trả lời ngay, một người sẽ khó giữ lịch tập trung bằng thay đổi cá nhân. Việc thống nhất kênh xử lý tình huống gấp, thời hạn trả lời thông thường và người phụ trách trong từng khung giờ giúp nhận diện khoảng nào thực sự có thể dành cho phần việc khó.

Ba điều cần cân nhắc khi áp dụng

1. Quyền tự sắp xếp lịch có giới hạn

Trong ca trực, hỗ trợ khách hàng hoặc xử lý sự cố, phản hồi kịp thời là một phần kết quả công việc. Tắt kênh trực có thể chuyển gánh nặng cho đồng nghiệp. Phiên tập trung phù hợp hơn khi đã bàn giao, có người phụ trách thay hoặc được bố trí trong khung giờ ít yêu cầu.

2. Mạng xã hội có thể là công cụ làm việc

Tiêu đề quy tắc về mạng xã hội khá quyết liệt. Với người quản lý cộng đồng, kênh đó có thể vừa là nguồn gián đoạn vừa là nơi nhận phản hồi cần thiết. Bạn có thể giữ quyền truy cập phục vụ nhiệm vụ cụ thể, chẳng hạn kiểm tra câu hỏi của thành viên vào một khung giờ đã công bố. Mức điều chỉnh phụ thuộc vào trách nhiệm và lợi ích thực tế của từng công cụ.

3. Số phút tập trung chỉ phản ánh một phần tiến độ

Một phiên dài vẫn có thể đi sai hướng nếu yêu cầu đề bài chưa rõ hoặc thiếu dữ liệu. Khi cần ý kiến của người khác, một cuộc trao đổi đúng lúc có thể mở đường cho phiên làm việc tiếp theo. Các ví dụ trong sách minh họa phương pháp. Hiệu quả với lịch của bạn cần được xem qua đầu ra, độ chính xác và lượng việc phải làm lại. Các gợi ý trong sách thuộc phạm vi tổ chức việc học và công việc. Việc đánh giá hay điều trị khó khăn về chú ý thuộc phạm vi chuyên môn y tế.

Ai nên đọc và ai có thể bỏ qua?

Nên đọc nếu bạn có một đầu việc thường xuyên bị chia nhỏ, như đọc tài liệu để viết luận, học một kỹ năng chuyên môn hoặc soạn báo cáo cần tổng hợp nhiều nguồn. Sinh viên có thể chọn một phần bài khó để thử trước rồi tìm thêm đầu sách theo mục tiêu trong danh sách sách hay cho sinh viên. Nếu đã xác định được khoảng tập trung nhưng hay quên bắt đầu, bài review Atomic Habits giúp bạn tìm hiểu riêng về cách xây thói quen quanh thời điểm bắt đầu đó.

Có thể bỏ qua hoặc đọc chọn chương nếu công việc hiện tại chủ yếu là tiếp nhận và phản hồi theo ca, bạn ít có quyền thay đổi lịch, hoặc vấn đề cấp thiết là phân công và ưu tiên trong nhóm. Nếu đang chọn sách theo một mục tiêu khác, danh sách sách phát triển bản thân theo vấn đề có gợi ý về thói quen, giao tiếp và các nhu cầu khác.

Đánh giá Deep Work theo bốn tiêu chí

Một phép thử theo tinh thần cuốn sách là chọn một đầu việc khó trong tuần tới và đặt trước một phiên vừa với lịch của bạn. Ghi ra đầu ra cụ thể, ví dụ một đoạn phân tích có dẫn chứng. Cuối phiên, xem phần nào đã xong, chỗ nào cần trao đổi và lần gián đoạn nào có thể tránh được. Nếu kênh trực vẫn phải mở, chọn lúc đã bàn giao hoặc hỏi nhóm về một khoảng có thể luân phiên phụ trách.

Câu hỏi thường gặp về Deep Work

Deep Work và Làm ra làm, chơi ra chơi có phải cùng một cuốn sách?

Có. Làm ra làm, chơi ra chơi là tên bản dịch tiếng Việt của Deep Work: Rules for Focused Success in a Distracted World. Mục 2136 của Thư mục Quốc gia ghi cả hai tên và ghi Mai Anh là dịch giả.

Bản tiếng Việt nào được nêu trong bài?

Bài đối chiếu bản tái bản lần thứ tư của NXB Lao động, năm 2023, dài 351 trang theo Thư mục Quốc gia. Nếu cần tìm đúng bản này, hãy kiểm tra nhà xuất bản, năm in và lần tái bản trên trang thông tin xuất bản của cuốn sách.

Sách có yêu cầu làm việc sâu liên tục trong nhiều giờ không?

Newport trình bày nhiều cách tổ chức thời gian tập trung theo ràng buộc của công việc. Người có lịch bị chia nhỏ có thể bắt đầu bằng một phần nhiệm vụ có đầu ra rõ và thử trong khoảng thời gian tự chủ được.

Có phải bỏ mọi mạng xã hội mới làm được theo sách?

Một trong bốn quy tắc đề nghị xem lại việc dùng mạng xã hội. Trong phần giới thiệu, Newport giải thích cách cân nhắc công cụ theo lợi ích thực sự đối với mục tiêu quan trọng. Nếu nền tảng là kênh làm việc bắt buộc, hãy xem phần này như gợi ý quản lý lúc truy cập và những thông báo cần nhận.