Cây Cam Ngọt Của Tôi

Kết luận nhanh. Cây Cam Ngọt Của Tôi đáng đọc nếu bạn muốn hiểu một đứa trẻ nhìn thế giới người lớn ra sao khi vừa ham chơi, vừa thường xuyên bị trách phạt. José Mauro de Vasconcelos để trí tưởng tượng và sự tinh nghịch của Zezé dẫn câu chuyện, rồi dần cho thấy cái giá của việc phải lớn quá sớm. Lời kể dễ theo dõi, nhưng các cảnh đòn roi và chủ đề mất mát có thể khiến cuốn sách khó đọc về mặt cảm xúc.

• Điểm cuốn hút nhất là giọng kể của Zezé, một cậu bé có thể gây bực mình và khiến người đọc thương trong cùng một cảnh.
• Cây cam là bạn tâm sự trong thế giới tưởng tượng của Zezé. Những lần cậu tìm đến nó cho thấy cậu muốn được nghe và đáp lời đến mức nào.
• Đây là lựa chọn phù hợp cho người thích tiểu thuyết trưởng thành và chấp nhận một câu chuyện có sức nặng. Người đọc cùng trẻ nên cân nhắc trước các cảnh bạo lực gia đình.

Thông tin sách và ấn bản tiếng Việt

Năm 2021 là năm của bản tiếng Việt được đối chiếu tại mục 3221 trong Thư mục Quốc gia Việt Nam. Mốc 1968 là năm nguyên tác ra mắt ở Brazil. Đối chiếu hai mốc tại Thư mục Quốc gia Việt Nam và Editora Melhoramentos.

Cây Cam Ngọt Của Tôi nói về gì?

Zezé lớn lên trong một gia đình đông con ở vùng ven Rio de Janeiro. Cậu thích bày trò và mơ một ngày trở thành nhà thơ. Khi gia đình chuyển chỗ ở, cậu tìm được một người bạn để giãi bày trong khu vườn sau nhà, một cây cam nhỏ mà cậu gọi là Minguinho. Một tình bạn với người lớn ngoài gia đình cũng mở ra cho cậu một cách khác để hiểu sự quan tâm. Giới thiệu tác phẩm của Pushkin Children’s Books.

Từ những chuyện nhỏ trong nhà và ngoài xóm, tiểu thuyết đặt người đọc vào khoảng cách giữa điều một đứa trẻ định làm, hậu quả của việc ấy và cách người lớn phán xét nó. Đó cũng là câu chuyện về một tuổi thơ thiếu thốn, nơi việc có ai đó chịu nghe Zezé nói trở thành một sự kiện đáng kể trong ngày.

Ba điểm mạnh của Cây Cam Ngọt Của Tôi

1. Giọng kể của Zezé giữ được sự tinh nghịch

Zezé có những mong muốn rất cụ thể, từ một trò đùa đủ vui đến hình ảnh mình làm nhà thơ với chiếc nơ trên cổ. Những chi tiết ấy cho cậu một đời sống riêng bên ngoài những trận đòn. Khi cậu gây chuyện, người đọc có thể hiểu vì sao người lớn nổi giận, đồng thời thấy được cách họ bỏ sót điều cậu đang cố nói. Chính độ lệch giữa hai góc nhìn khiến câu chuyện đáng đọc lại.

2. Cây cam tạo chỗ cho những điều Zezé khó nói

Khi trò chuyện với Minguinho, Zezé có thể kể theo nhịp của mình, dừng ở chi tiết cậu quan tâm và tưởng tượng ra một lời đáp. Cái cây vì thế có vai trò cụ thể trong cách kể. Nó cho ta nghe phần câu chuyện hiếm khi lọt vào tai người lớn. Đặt cạnh tình bạn ngoài đời của Zezé, những cuộc trò chuyện ấy làm nổi bật sự khác biệt giữa tự tìm chỗ giãi bày và thực sự được ai đó lắng nghe.

3. Cái nghèo hiện diện trong các quan hệ hằng ngày

Việc cha Zezé thất nghiệp và gia đình chật vật khiến những chuyện tưởng nhỏ trong nhà dễ trở thành xung đột. Điểm đáng chú ý là cuốn sách để áp lực mưu sinh và hậu quả của đòn roi cùng hiện diện. Người đọc có thể hiểu người lớn đang kiệt sức đến mức nào, đồng thời nhìn thấy sự bất công khi một đứa trẻ phải chịu phần giận dữ ấy.

Những điều nên cân nhắc trước khi đọc

• Có cảnh trừng phạt thân thể và chủ đề mất mát. Giọng kể hồn nhiên có thể làm các đoạn nặng trở nên bất ngờ. Nếu bạn đang tránh chủ đề bạo lực gia đình hoặc tìm sách đọc thư giãn, cuốn này có thể để lại sau.
• Góc nhìn của người lớn chỉ hiện ra từng phần. Truyện ở gần Zezé, nên động cơ của những người quanh cậu thường đến qua cách họ cư xử hoặc cách cậu hiểu họ. Người muốn nhiều tuyến nhân vật và một bức tranh xã hội rộng hơn có thể thấy phạm vi truyện khá hẹp.
• Câu chuyện tiến qua các tình huống đời thường. Sức nặng tích lũy từ những lần chơi, bị mắng và tìm người trò chuyện. Nếu thích cốt truyện có mục tiêu rõ ngay từ đầu, bạn có thể cần thêm thời gian để bắt nhịp.

Ai nên đọc và ai có thể bỏ qua?

Nên đọc nếu bạn thích truyện trưởng thành có người kể chuyện trẻ tuổi, hoặc muốn tìm một cuốn để thảo luận về tình thân, quyền được lắng nghe và những điều trẻ con nhận ra từ cách người lớn cư xử. Khi đọc cùng trẻ, người lớn có thể xem trước các đoạn nặng và dành chỗ cho trẻ hỏi hoặc dừng đọc.

Có thể bỏ qua lúc này nếu bạn muốn một câu chuyện vui về tuổi thơ, nhạy cảm với cảnh đòn roi hoặc thích tiểu thuyết nhiều tuyến và nhiều biến cố liên tục.

Nếu muốn đọc thêm truyện về tuổi thơ qua góc nhìn một đứa trẻ, xem Tôi Thấy Hoa Vàng Trên Cỏ Xanh để khám phá cách Nguyễn Nhật Ánh khai thác tình anh em qua góc nhìn của Thiều. Nếu muốn chọn thể loại khác theo tâm trạng, xem gợi ý sách hay theo mục tiêu đọc.

Đánh giá theo bốn tiêu chí

Câu hỏi thường gặp

Cây Cam Ngọt Của Tôi do ai viết và ra mắt năm nào?

José Mauro de Vasconcelos là tác giả. Nguyên tác tiếng Bồ Đào Nha O Meu Pé de Laranja Lima được Editora Melhoramentos xuất bản lần đầu năm 1968 tại Brazil.

Ai dịch ấn bản tiếng Việt năm 2021?

Theo Thư mục Quốc gia Việt Nam, Nguyễn Bích Lan và Tô Yến Ly dịch bản do NXB Hội Nhà văn xuất bản năm 2021.

Cây cam tên gì và có vai trò gì trong truyện?

Zezé gọi cây cam là Minguinho. Trong thế giới tưởng tượng của cậu, cây là người bạn để trò chuyện và giãi bày những điều khó nói với người lớn.

Sách có yếu tố tự truyện không?

Có. Editora Melhoramentos cho biết tác phẩm lấy cảm hứng từ những khó khăn thời thơ ấu của tác giả. Cuốn sách được viết dưới hình thức tiểu thuyết.

Có thể đọc cùng trẻ không?

Pushkin Children’s Books giới thiệu một ấn bản tiếng Anh cho nhóm 9–12 tuổi. Đây là mốc tham khảo của ấn bản đó. Với bản tiếng Việt, hãy cân nhắc khả năng tiếp nhận của từng trẻ trước các cảnh đòn roi và chủ đề mất mát. Thông tin độ tuổi của ấn bản Pushkin.